PRATULIN

Pratulinwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Rokitno. Miejscowość położona w malowniczym falistym terenie w zakolu Bugu, przy granicy z Białorusią, naprzeciwko Czyżewicz (Чыжэвічы).

Prawa miejskie do 11 listopada 1820[1][2].

 

Historia

Wieś pierwotnie zamieszkana prawdopodobnie przez ludność pochodzenia ruskiego[potrzebne źródło]. Wzmiankowana od 1478 r. pod nazwą Hornów, Hornowo, Ornowo. Znajdował się tu zamek obronny „Paleniowszczyzna”.

W XV w. miejscowość leżała na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego; od 1566 r. w powiecie brzeskim województwa brzeskolitewskiego. Początkowo była własnością Hornowskich, następnie, Ostrowskich (2 poł. XVII w.). W XVII w. właścicielem miejscowych dóbr został Józef Franciszek Sapieha, który w 1732 r. zmienił nazwę miejscowości na „Pratulin” (łac. pratum, prata – ‚łąka‚, ‚łąki’) i wystarał się dla niej o prawa miejskie. Od 1754 r. stanowił własność rodu Potockich. Dzięki staraniom Joachima Karola Potockiego Pratulin otrzymał od króla Augusta III przywilej na jarmark dwutygodniowy. Jednakże osada zachowała charakter wsi. Od 1820 r. był Pratulin własnością Wieruszów–Kowalskich, następnie ponownie Potockich.

W 2 poł. XIX w. wieś znajdowała się w gminie Bohukały (pierwotnie powiat bialski, następnie powiat konstantynowski) w guberni siedleckiej (od 1867 r.). W 1861 r. w obrębie parafii pratulińskiej mieszkało 1850 katolików obrządku greckiego, 251 katolików obrządku łacińskiego, 62 żydów, 32 chrześcijan niekatolików i 14 muzułmanów.

Akcja przymusowego przyłączenia unitów do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego doprowadziła do tragicznych wydarzeń 24 stycznia 1874 r., których ofiarą padli miejscowi grekokatolicy.

Dopiero po ukazie tolerancyjnym z 1905 r. oporni unici mogli wrócić na łono Kościoła katolickiego, jednak już w obrządku łacińskim (unia brzeska pod panowaniem rosyjskim nie została reaktywowana).

W czasie wojny polsko-bolszewickiej w miejscowości toczyły się walki z atakującymi oddziałami Armii Czerwonej. Na miejscowym cmentarzu złożono zwłoki obrońców świeżo zdobytej niepodległości.

W okresie międzywojennym Pratulin należał do gminy Bohukały w województwie lubelskim. Spis powszechny z 1921 r. wymienia wieś i folwark Pratulin. We wsi było 6 domów, na folwarku 3 (zapewne czworaki). We wsi mieszkało 37 osób: 20 mężczyzn, 17 kobiet. Wszyscy mieszkańcy deklarowali wyznanie rzymskokatolickie i narodowość polską. Większe zróżnicowanie było na folwarku Pratulin, gdzie mieszkały 92 osoby: 44 mężczyzn, 48 kobiet. Pod względem wyznaniowym 81 było rzymskimi katolikami, 9 prawosławnymi, a 2 żydami. Do narodowości polskiej przyznawało się 81 osób, 9 deklarowało się jako Rusini[uwaga 1], a 2 jako Żydzi[1].

Przed II wojną światową część dóbr pratulińskich stała się uposażeniem fundacji założonej przez Jakuba Ksawerego Potockiego.

W latach 19451975 miejscowość administracyjnie należała do województwa lubelskiego, natomiast potem w latach 1975-1998 do województwa bialskopodlaskiego.

Zabytki

We wsi działa parafia św. Apostołów Piotra i Pawła w Pratulinie, której kościół parafialny jest jednocześnie sanktuarium poświęconym męczennikom podlaskim – 13 unitom, którzy 24 stycznia 1874 zginęli z rąk żołnierzy rosyjskich w obronie wiary katolickiej; późnoklasycystyczny kościół św. Piotra i św. Pawła z 1838 r.; w nim cenna ikona Matki Boskiej z XVII w. wykonana na blasze. Na miejscu męczeństwa postawiono w 2012 r. drewniany kościół przeniesiony ze Stanina. To miejsce nazwano Martyrium Pratulińskim.

We wsi znajduje się cmentarz żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w 1944 r. w walce z niemieckim okupantem[2].

  1. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 6735 z 11 listopada 1820; według Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głónych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD)
  2. Rodecki, F.B., 1830. Obraz jeograficzno-statystyczny Królestwa Polskiego. Drukarnia Antoniego Gałęzowskiego i Kompanii. Warszawa
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 4: Województwo lubelskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1925, s. 42. [dostęp 2012-06-19].
  4. Zapal świeczkę w niedzielę na mogiłach Rosjan, Gazeta Wyborcza Lublin, 7 maja 2010
  1. Narodowość inna niż oddzielnie traktowana narodowość białoruska.

Linki zewnętrzne

 

OPIS POCHODZI ZE STRONY WIKIPEDIA

Be First to Comment

Dodaj komentarz